De reactie van Denemarken en Groenland
De leiders van Denemarken en Groenland benadrukken dat de Verenigde Staten geen controle zullen krijgen over Groenland en eisen respect voor hun territoriale integriteit. Dit gebeurde na de aankondiging van president Donald Trump dat een speciaal gezant zou worden benoemd voor het semi-autonome gebied.
Trump kondigde op zondag aan dat Jeff Landry, gouverneur van Louisiana, de rol van gezant op zich zou nemen. Deze verklaring leidde tot nieuwe spanningen over Washington’s interesse in het eiland, dat deel uitmaakt van Denemarken en lid is van de NAVO. De Deense minister van Buitenlandse Zaken kondigde aan dat hij de Amerikaanse ambassadeur zou oproepen.
Vertegenwoordiging van soevereiniteit en territoriale rechten
De Deense premier Mette Frederiksen en de Groenlandse minister-president Jens-Frederik Nielsen gaven in een gezamenlijke verklaring aan dat zij herhaaldelijk hebben benadrukt dat nationale grenzen en soevereiniteit in het internationaal recht verankerd zijn. Volgens hen kunnen landen niet zomaar een ander land annexeren, zeker niet onder het mom van internationale veiligheid.
“Groenland behoort toe aan de Groenlanders en de VS zullen niet over Groenland heersen,” zo wordt in de verklaring vermeld, die werd verstuurd vanuit het kantoor van Frederiksen. Ze benadrukten ook dat er respect moet zijn voor de gezamenlijke territoriale integriteit.
De Amerikaanse interesse in Groenland
Trump heeft tijdens zijn presidentschap herhaaldelijk de Amerikaanse jurisdictie over Groenland bepleit. Hij heeft zich niet uitgesloten dat militaire kracht wordt gebruikt om controle te krijgen over het strategisch gelegen, hulpbronnenrijke eiland in de Arctische regio. In maart bezocht vice-president JD Vance een afgelegen Amerikaanse militaire basis in Groenland en beschuldigde Denemarken van onderinvesteren.
Hoewel de aandacht voor het onderwerp afnam, werden in augustus Deense officials opgeroepen door de Amerikaanse diplomaat in Kopenhagen na rapporten dat personen met connecties naar Trump invloedoperaties in Groenland zouden hebben uitgevoerd.
De recente aankondiging en de reactie van Denemarken
Op zondag kondigde Trump de benoeming van Landry aan via sociale media en zei dat “Jeff begrijpt hoe essentieel Groenland is voor onze nationale veiligheid” en dat hij de belangen van de VS en haar bondgenoten zal bevorderen.
Landry schreef op sociale media dat het een eer is om deze vrijwilligersfunctie te vervullen en Groenland deel uit te laten maken van de Verenigde Staten. Volgens een Deense overheidsfunctionaris, die anoniem bleef, was er geen waarschuwing vooraf voor de aankondiging. Deze official meldde ook dat Denemarken had verwacht dat Trump in de nieuwe nationale veiligheidsstrategie een agressieve aanpak zou signaleren ten opzichte van Groenland en de Arctisiche gebieden, maar dat dat niet gebeurde.
De reactie van Denemarken en Groenland
Anna Kelly, assistent van de White House-perschef, verklaarde dat Trump deze speciale gezant heeft aangesteld omdat Groenland strategisch belangrijk is voor het behoud van vrede in de Arctisiche regio door kracht en aanwezigheid.
De Deense televisiezenders TV2 en DR meldden dat de Deense minister van Buitenlandse Zaken, Lars Løkke Rasmussen, op maandag de Amerikaanse ambassadeur in Kopenhagen zou oproepen. De premier van Groenland reageerde in een aparte verklaring dat de politieke leiders opnieuw werden geconfronteerd met een Amerikaanse aankondiging en dat dit misschien significant klinkt, maar weinig verandert voor Groenland zelf.
Hij benadrukte dat Groenland zijn eigen democratie heeft en dat samenwerking met andere landen, inclusief de Verenigde Staten, altijd respect voor de wensen en waarden van Groenland vereist.
Internationale reacties en bredere context
De Deense inlichtingendienst voor Defensie constateerde in een jaarverslag dat de Verenigde Staten hun economische macht gebruiken om hun wil op te leggen en dreigen met militaire kracht, zowel tegen vrienden als tegen vijanden. Denemarken is lid van de Europese Unie en de NAVO.
Ursula von der Leyen, president van de Europese Commissie, noemde via sociale media Arctische veiligheid een “belangrijk prioriteit” voor de EU. Ze benadrukte dat territoriale integriteit en soevereiniteit fundamentele principes van het internationaal recht zijn. Ze verklaarde dat de EU volledig solidair staat met Denemarken en het volk van Groenland.