Huidige Topbijeenkomst tussen Trump en Netanyahu
Deze ochtend ontmoeten de Amerikaanse president Donald Trump en de Israëlische premier Benjamin Netanyahu elkaar persoonlijk. Het doel van het overleg is om nieuwe energie te geven aan een door de VS bemiddeld staakt-het-vuren in Gaza. Dit proces dreigt vast te lopen voordat de volgende, meer gecompliceerde, fase van het vredesproces kan beginnen. Tijdens het bezoek probeert Trump, gebruikmakend van zijn goede relatie met Netanyahu, de versnelling van de vredesonderhandelingen te stimuleren.
Reeds voorafgaand aan de ontmoeting had Netanyahu aparte gesprekken met onder anderen de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio en minister van Defensie Pete Hegseth. De geleidelijke voortgang van het wapenstilstandsovereenkomen tussen Israël en Hamas, dat mede door Trump werd gesteund, is tot nu toe grotendeels behouden gebleven. Toch zijn er recente vertragingen en beschuldigingen van wederzijdse schendingen, wat heeft geleid tot verdeeldheid tussen de VS, Israël en Arabische landen over de verdere stappen.
De Eerste Fase van de Wapenstilstand
De eerste fase begon in oktober, kort na de tweede verjaardag van de Hamas-aanslagen op Israël, waarbij ongeveer 1200 mensen omkwamen. Van de 251 gijzelaars die destijds werden genomen, zijn er bijna allemaal vrijgelaten, hetzij levend, hetzij overleden. Netanyahu heeft aangegeven dat hij niet haast heeft met de volgende fase zolang de resten van Ran Gvili nog in Gaza zijn. Zijn kantoor meldde dat hij met de ouders van Gvili in Florida heeft ontmoet.
De Volgende en Moreel Complexe Fase
De komende fase vormt een aanzienlijke uitdaging en wordt gekenmerkt door een ambitieus plan van Trump, dat door de Veiligheidsraad van de VN is goedgekeurd. Dit plan schetst een visie voor het beëindigen van Hamas’ heerschappij over Gaza. Tijdens de bespreking zullen ook onderwerpen als Iran aan bod komen, waarvan Trump beweert dat haar nucleaire capaciteit volledig is uitgeroeid na Amerikaanse aanvallen op nucleaire sites in juni.
Israëlische functionarissen uitten zorgen in de media over de heropbouw van long-range raketten door Iran, die mogelijk Israël kunnen aanvallen.
Hindernissen en Aanzet tot een Broader Clashes
Volgens Mona Yacoubian, directeur van het Midden-Oostenprogramma bij het Centre for Strategic and International Studies, is het voorstel van Trump een complexe uitdaging. Ze benadrukt dat het moeilijk zal zijn om Netanyahu te overtuigen en wijst op een mogelijk bredere botsing van aanpakken tussen de Verenigde Staten en het Israëlisch beleid ten aanzien van de regio.
De Toekomst van Gaza Heropbouw
Indien de tweede fase succesvol wordt uitgevoerd, zou Gaza onder internationaal toezicht, geleid door een door Trump voorziene Board of Peace, worden herbouwd. Palestina zou een technocratische, niet-politieke commissie vormen om de dagelijkse zaken te regelen. Het plan voorziet ook in de normalisatie van de betrekkingen tussen Israël en de Arabische wereld en een mogelijke weg naar Palestijnse onafhankelijkheid. Een ander belangrijk aspect betreft het disarmeren van Hamas en het opzetten van een veiligheidsorganisatie, de International Stabilisation Force.
De heropbouw zou plaatsvinden binnen een tweejarige, hernieuwbare VN-mandaat. De leden van deze Board of Peace zouden volgens plannen nog dit jaar bekend worden gemaakt, mogelijk direct na de bijeenkomst op maandag.
Politieke Afstemming en Vooruitgang
Netanyahu was de eerste buitenlandse leider die tijdens zijn tweede ambtstermijn Trump ontmoette in het Witte Huis. Het is de eerste keer sinds Trump in oktober naar Israël kwam om de start van de eerste fase van de wapenstilstand te markeren. Netanyahu heeft het eerder bezocht, onder andere in juli 2024 tijdens Trumps campagne voor herverkiezing.
Er blijven veel onduidelijkheden na deze bijeenkomst. De Amerikaanse speciaalgezant Steve Witkoff en Jared Kushner, de schoonzoon van Trump, hebben recent in Florida overlegd met vertegenwoordigers uit Egypte, Qatar en Turkije. Deze landen bemiddelen bij de implementatie van de overeenkomst, wat bemoeilijkt wordt door vertragingen in Israël, dat strenge controles uitvoert op de leden van de Palestijnse technocratische commissie en nog steeds militaire operaties voortzet.
De Internationale Veiligheidsmacht en Logistieke Vraagstukken
Trump’s voorstel voor een multilaterale stabilisatiekracht is nog niet gerealiseerd. Het vormen van deze internationale troepenmacht en het vastleggen van haar mandaat blijft een struikelblok, vooral vanwege verschillen in regionale en Europese standpunten. Verschillende landen aarzelen om troepen te leveren uit angst dat de missie verandert in een bezetting.
Hamas heeft aangegeven beschikbaar te zijn voor gesprekken over het “bevriezen” van haar wapens, maar blijft vasthouden aan haar recht op gewapend verzet zolang Israël het Palestijnse gebied bezet. Er wordt gespeculeerd dat financiële incentives mogelijk een manier kunnen zijn om wapens in te leveren, een idee dat Witkoff eerder heeft voorgesteld.
Huidige Problemen met Gaza’s Heropbouw en Humanitaire Situatie
Iyad Abu Sakla, een man uit Khan Younis, dringt erop aan dat Trump Netanyahu zou moeten bewegen om Palestijnen terug te laten keren naar hun huizen. Volgens de overeenkomst mogen veel Palestijnen in een zone wonen die slechts de helft van Gaza beslaat. De verwoestingen door Israëlische bombardementen en grondoperaties hebben stedelijke gebieden in puin gelegd, met resten van gebouwen en hopen puin in alle richtingen.
Een aantal Arabische landen als Egypte, Qatar, Saudi-Arabië en Turkije dringen aan op een onderhandelingsakkoord over het ontwapenen van Hamas en verdere Israëlische terugtrekkingen. Daarnaast zou de Verenigde Arabische Emiraten hebben toegezegd te investeren in de wederopbouw, inclusief nieuwe woonwijken, hoewel concrete plannen nog niet definitief zijn vastgesteld.