Wat betekent het voor het publieke domein?
Met de invoering van Betty Boop en “Blondie” in het publieke domein, samen met Mickey Mouse en Winnie de Poeh, bevinden enkele van de meest iconische cartoon- en stripfiguren zich nu onder de vrijgave van auteursrechten in de Verenigde Staten. Dit betekent dat de auteursrechten van deze creaties, die voorheen 95 jaar gold, op 1 januari aflopen. Hierdoor kunnen makers zonder toestemming of vergoeding gebruik maken van deze karakters en werken herinterpreteren, aanpassen of opnieuw uitgeven.
De nieuwe toevoegingen en hun historische context
De reeks van kunstwerken die dit jaar vrijgegeven wordt, mist de glans van de eerste populaire introducties zoals Mickey Mouse of Winnie de Poeh. Sinds 2019, toen de wetgeving over auteursrecht voor twintig jaar werd relaxed door Congress, worden elk jaar nieuwe werken aan het publieke domein toegevoegd. Veel van deze werken onthullen het culturele landschap tussen de Eerste Wereldoorlog en de Grote Depressie.
Cartoons en stripfiguren
Betty Boop: Van hond tot muzikale icoon
Betty Boop begon oorspronkelijk als een hond. Toen ze voor het eerst verscheen in de korte animatiefilm “Dizzy Dishes” in 1930, was ze al herkenbaar als de jazzachtige flapper uit de Roaring Twenties, die tegenwoordig in talloze tatoeages en T-shirts verschijnt. Ze had haar kenmerkende kleine gezicht, kort haar met gekapte krullen, opvallende wimpers en een kleine mond, met daarnaast haar poodle-oren en een zwarte neus. Later zouden deze kenmerken evolueren naar earrings en een witte neus.
De succesvolle creatie was onderdeel van een cartoonserie geproduceerd door Fleischer Studios en uitgebracht door Paramount Pictures. Ze was geïnspireerd door de zangeres Helen Kane, bekend als de “Boop-Oop-a-Doop Girl”, dankzij een hit uit 1929. Hoewel Kane een rechtszaak verloor over het gebruik van haar karakter en uitdrukkingen, blijft het handelsmerk van Betty Boop intact en kunnen kunstenaars haar nu vrij gebruiken in nieuw werk.
Daarnaast was Blondie Boopadoop, evenals Betty, een jonge flapper en hoofdpersoon van de strip van Chic Young die in 1930 voor het eerst verscheen. De strip volgt haar zorgeloze leven met haar vriend Dagwood Bumstead, met wie ze in 1933 trouwt. Hoewel de strip bedoeld was als een weergave van het leven van een vrouw, groeide Dagwood uit tot een populaire figuur, vergelijkbaar met de latere ster Adam Driver.
Andere beroemde tekenfilmkarakters
Nog twee jaar na de vrijgave van “Steamboat Willie” — waarin Mickey Mouse voor het eerst te zien was — worden ook negen nieuwe Mickey Mouse-cartoons publiek domein. Pluto, Mickey’s hond die in 1930 bekend werd als Rover, volgt dit jaar ook de vrijgave. In 1931 kreeg hij zijn lange naam, Pluto.
Literatuur: Detectives en literaire iconen
Deze jaar komen ook belangrijke boeken onder de auteursrechtvrije catalogus. Zo krijgen de eerste vier Nancy Drew-boeken, geschreven door Mildred Benson onder het pseudoniem Carolyn Keene, in 1930 bescherming of juist vrijstelling. Daarnaast worden de eerste avonturen van de detective Sam Spade, bekend uit Dashiell Hammett’s “The Maltese Falcon”, nu openbaar. Ook Miss Marple, de beroemde detectieve van Agatha Christie, maakt haar entree in het publieke domein met haar eerste avontuur in “Murder at the Vicarage”.
Op literair vlak, bovendien, wordt William Faulkner’s “As I Lay Dying” na het vrijgeven van “The Sound and the Fury” in 1930 ook publiek. De werken van de auteurs Lewis Carroll (“Alice in Wonderland”) en de kinderhelden Dick en Jane, die generaties hebben geleerd lezen, worden eveneens opgenomen via de “Elson Basic Readers”.
Cinema: Klassiekers en prijswinnaars
De film “The Cocoanuts”, het debuut van de Marx Brothers, wordt vrijgegeven, samen met “Animal Crackers”. Dit waren hun eerste grote successen in de cinema, waarin Groucho, Harpo, Chico en Zeppo samen optreden. Andere films die nu publiek domein worden, zijn onder meer “The Blue Angel” van Josef von Sternberg, waarin Marlene Dietrich een iconisch beeld neerzet, en “King of Jazz” met Bing Crosby.
Bovendien worden twee Oscar-winnaars uit de vroege jaren dertig, “All Quiet on the Western Front” (1930) en “Cimarron” (1931), nu vrijgegeven. De komende jaren wordt verwacht dat nog meer films uit de gouden periode van Hollywood hun plek in het publieke domein vinden, waaronder de eerste versies van “Dracula” en “Frankenstein” uit 1931 in 2027.
Muziek uit de jaren 1930
Ook de muziek van het jaren dertig maakt zich klaar voor vrijgave. Klassieke nummers zoals “Embraceable You”, “I’ve Got a Crush on You”, “But Not for Me” en “I Got Rhythm”, geschreven door George Gershwin met teksten van Ira Gershwin, worden nu vrij toegankelijk. Daarnaast worden “Georgia on My Mind” van Hoagy Carmichael en Stuart Gorrell en “Dream a Little Dream of Me” van Gus Kahn, Fabian Andre en Wilbur Schwandt ook publiek.
Het is belangrijk op te merken dat de rechten op de oorspronkelijk opgenomen versies van deze nummers onder andere wetten vallen en dat de opnames uit 1925 nu in het publieke domein verschijnen, waardoor zij toegankelijk worden voor hergebruik en sampling.