De protesten en hun achtergrond
In Iran zijn sinds eind december massale protesten uitgebroken, veroorzaakt door de verslechterende economische omstandigheden. Inmiddels zijn er minstens 62 slachtoffers gevallen tijdens deze demonstraties, die zich ontwikkeld hebben tot de meest significante uitdaging voor de regering in jaren. De protesten begonnen als reactie op de economische situatie, maar escaleerden al snel in bredere demonstraties tegen de politieke situatie en het beleid van de regering.
Reacties van de hoogste autoriteiten
De hoogste islamitische leider, Ayatollah Ali Khamenei, heeft president Donald Trump publiekelijk bekritiseerd, door te zeggen dat hij handen heeft die “gevlekt zijn met het bloed van Iraniërs”. Tijdens een toespraak op zijn terrein in Teheran zweeg hij niet over de incidenten, waarop supporters “Dood aan Amerika!” riepen. Volgens door de Iraanse staatstelevisie noemen de mediaspecialisten de demonstranten “terroristen”, wat de deur opent voor een harde onderdrukking, vergelijkbaar met eerdere protesten.
De rol van de Iraanse justitie en internationale reacties
De hoofd van het Iraanse justitiële apparaat, Gholamhossein Mohseni-Ejei, heeft aangekondigd dat de straffen voor de demonstranten “beslissend, maximaal en zonder concessies” zullen worden afgedwongen. Op vrijdag hebben meerdere Europese leiders, waaronder de Duitse bondskanselier Friedrich Merz, de Britse premier Keir Starmer en de Franse president Emmanuel Macron, gezamenlijk protest uitgebracht tegen het geweld tegen demonstranten. Zij roepen Iran op om de burgers toe te staan zich vrij te uiten zonder angst voor represailles. Het is onduidelijk of het Iraanse regime daadwerkelijk op het incident van vrijdag met vuur heeft gereageerd, aangezien internationale bevestigingen ontbreken.
Communicatieblokkade en mediarepresentatie
Ondanks de sluiting van het internet en het afkappen van internationale telefoongesprekken, delen activisten korte video’s die getuigen van demonstraties in Teheran en andere steden. Deze video’s tonen demonstranten die protesteren bij kampvuren, terwijl puin de straten bedekt. Volgens de staatstelevisie zijn er branden gesticht door “terroristische agenten” van de VS en Israël, en zouden er gewonden zijn gevallen, maar details ontbreken.
De impact van oproepen tot actie en de rol van de voormalige kroonprins
De demonstraties vormen tevens de eerste test van de invloed van Reza Pahlavi, de zoon van de in ballingschap zijnde shah. Hij roept sinds donderdagavond op tot protesten en heeft voor vrijdag 20.00 uur een nieuwe demonstratiedatum aangekondigd. Pahlavi beschouwt de economische crisis en de onvrede onder de bevolking als motivatie voor de protesten, waarbij sommige demonstranten grenzen verkennen die in het verleden met de dood werden bestraft.
De gebeurtenissen op donderdagavond en de reacties van Pahlavi
Toen de klok 20.00 uur sloeg op donderdag, gingen wijken in Teheran over in gezang. Mensen riepen onder andere “Dood aan de dictator!” en “Dood aan de islamitische republiek!”. Sommigen prezen de shah en riepen dat Pahlavi zou terugkeren. Verschillende uren lang waren duizenden mensen op straat voordat alle communicatie werd onderbroken. Pahlavi heeft president Trump opgeroepen om de protesten te ondersteunen, en ervan overtuigd dat Ayatollah Khamenei probeert gebruik te maken van de blackout om jonge actievoerders te elimineren.
De online en mediasituatie
De internetverbinding was sinds donderdagavond volledig afgesloten, waardoor het moeilijk werd om de omvang en de aard van de protesten vast te stellen. De Iraanse staatszenders meldden dat er gewelddadigheden waren, met slachtoffers en brandstichtingen in verschillende steden. Verschillende rapportages spreken van slachtoffers in Hamedan en Qom, en van geweld dat geleid heeft tot doden en gewonden.
Internationale reactie en het verloop van de protesten
De Europese Unie en Duitsland hebben het geweld tegen demonstranten veroordeeld, vooral naar aanleiding van nieuwe protesten in Zahedan, in de zuidelijke provincie Sistan en Baluchestan. De protesten in Iran zijn al geruime tijd een terugkerend fenomeen, vooral sinds de val van de rial na de invoering van strengere sancties. Tijdens de recente protesten wordt veel gezongen tegen de theocratische regering, en de situatie blijft voorlopig gespannen.
De invloed van Amerikaanse uitspraken en de toekomst
Voormalig president Donald Trump heeft recent herhaald dat de VS klaarstaan om Iran te hulp te schieten bij het onderdrukken van de protesten, vooral mocht de overheid gewelddadig tegen vreedzame demonstranten optreden. Tijdens interviews heeft hij duidelijk gemaakt dat Iran hiervoor de volledige prijs zal betalen. Het blijft onzeker of Trump daadwerkelijk met Pahlavi zal afspreken, terwijl hij ook suggereert dat Khamenei mogelijk het land wil verlaten.
Voor verdere updates wordt de app van 9News aanbevolen, die de laatste nieuwtjes, politiek, sport en weer geeft met directe notificaties.