Uitstel van de executie en de reactie van de Amerikaanse president
De familie van de Iraanse protestant Erfan Soltani heeft bevestigd dat de executie van hun familielid is uitgesteld. Dit gebeurde nadat de Amerikaanse president Donald Trump aangaf dat hij garanties had ontvangen dat het “moorden stopt”.
Hij verklaarde op woensdag vanuit het Witte Huis dat er geen plannen meer waren voor executies in Iran. “Het moorden is gestopt. De executies zijn gestopt,” zo stelde hij.
Volgens Trump was de berichtgeving dat Iran mogelijk Soltani zou uitvoeren, gebaseerd op informatie die hij van betrouwbare bronnen had ontvangen. Hij voegde toe dat als de executie toch zou plaatsvinden, hij daar zeer van in de war zou zijn.
De situatie rondom Erfan Soltani
Soltani, 26 jaar oud, werd minder dan een week geleden gearresteerd voor zijn deelname aan anti-regeringsdemonstraties. Zijn familie, vertegenwoordigd door Somayeh, verklaarde woensdag dat de voorgenomen executie niet heeft plaatsgevonden, maar benadrukte dat deze nog niet definitief was afgelast en dat zij wachtten op verdere informatie.
De familie was volgens haar zeker dat de interventie van Trump invloed had gehad op de situatie. Ook de Noorse organisatie Hengaw meldde late woensdag dat Soltani’s executie was uitgesteld.
Trump herhaalde dat er geen plannen waren voor executies en dat hij hierover goede informatie had. Hij zei: “Als het toch gebeurt, zal ik heel erg overstuur zijn,” maar hij vermelde niet direct de bron van zijn informatie.
De officiële standpunten en juridische situatie
De Iraanse rechterlijke macht verklaarde donderdag dat Soltani niet ter dood was veroordeeld, volgens de Iraanse staatszender IRIB. Het advocatenkantoor van de rechterlijke macht noemde dergelijke berichten “gekunstelde nieuwsupdates”.
Volgens IRIB werd Soltani op 10 januari gearresteerd en formeel beschuldigd van “vereniging en samenzwering tegen de binnenlandse veiligheid” en “propaganda-activiteiten” tegen het regime. Ondanks de beschuldigingen zei de rechterlijke macht dat hij niet tot de doodstraf kon worden veroordeeld omdat die straf niet van toepassing was op de aanklachten.
Hij wordt vastgehouden in de Centrale Gevangenis van Karaj, ongeveer 42 kilometer noordwestelijk van Teheran.
Persoonlijke achtergrond en internationale aandacht
Op dinsdag meldde het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken dat Iraanse autoriteiten van plan waren Soltani uit te voeren, nadat hij in zijn huis was gearresteerd in verband met de protests in Fardis, een stad zo’n 40 kilometer west van Teheran.
Volgens het ministerie waren meer dan 10.600 Iraniërs gearresteerd onder het regime vanwege het eisen van hun basisrechten, waaronder Soltani, die op 14 januari ter dood was veroordeeld.
De familie van Soltani, waaronder diens zus die advocaat is, kreeg geen toegang tot verdere details over zijn aanklachten, ondanks herhaalde pogingen. Hengaw rapporteerde dat slechts een korte gelegenheid voor een laatste bezoek werd toegestaan voor zijn executie.
De politieke en militaire reactie op de situatie
De spanningen tussen de Verenigde Staten en Iran namen toe door de situatie rond de executie. Trump waarschuwde Iran op dinsdag dat er “sterke maatregelen” zouden worden genomen in reactie op dreigementen en uitvaardigde waarschuwingen tegen het uitvoeren van protesteerders.
Hij zei dat het plan tot hangingen niet op de tafel lag en dat dergelijke geruchten door een “desinformatiecampagne” waren gezaaid om de VS te provoceren en president Trump in een lastig parket te brengen.
De Iraanse procureur-generaal, Mohammad Movahedi Azad, stelde dat de juridische procedures tegen de protestanten, die hij “terroristen” noemde, zonder genade zouden worden uitgevoerd.
De Iraanse Revolutionaire Garde stelde dat haar inlichtingennetwerk bijna 400.000 openbare rapporten had ontvangen, wat in sommige gevallen tot arrestaties had geleid.
De toegang tot het proces en de familieperikelen
Volgens Hengaw was Soltani op 20 januari gearresteerd in zijn huis. Vier dagen daarna zou de familie te horen hebben gekregen dat de executie was gepland, maar hebben ze geen toegang gehad tot de details van de aanklachten of het proces.
De familie wordt slechts kort de gelegenheid gegeven voor een laatste bezoek, en haar advocaat-zus probeert de zaak te onderzoeken, maar wordt hierbij door de autoriteiten tegengehouden, aldus Hengaw.
Internationale oproepen en de roep om medewerking
De dreiging van de executie voedde de spanningen tussen de Verenigde Staten en Iran, met Trump die dreigde dat de VS krachtig zou reageren.
Op dinsdag riep Trump Iran op om protesten niet te lijf te gaan en stelde dat de Verenigde Staten “sterk zouden reageren” op een dergelijke gebeurtenis. Hij waarschuwde dat het uitvoeren van hangingen in Iran een ernstig diplomatiek en mogelijk militair conflict zou kunnen veroorzaken.
Familielid Somayeh deed een oproep aan Trump om te helpen en vroeg hem de woorden die hij had uitgesproken, daadwerkelijk te waar maken. “De Iraanse bevolking vertrouwde op die woorden en staat nu onder vuur. Ik smeek u, laat Erfan niet worden geëxecuteerd,” zei ze.