De Toespraak van Ayatollah Khamenei en Beschuldigingen aan de Verenigde Staten
De hoogste officiële leider van Iran, Ayatollah Ali Khamenei, heeft de Amerikaanse president Donald Trump recentelijk bestempeld als een “misdadiger” vanwege diens steun aan de protesten in Iran. Tijdens een toespraak op staatstelevisie benadrukte Khamenei dat de betogingen hebben geleid tot duizenden doden, hoewel de exacte cijfers niet officieel werden bevestigd. Hij beweerde dat “een aantal duizenden” mensen om het leven waren gekomen tijdens de golf van demonstraties die op 28 december begon en uitmondde in een gewelddadige onderdrukking.
Khamenei stelde dat de protesten mede door Trump werden aangejaagd, door openlijk te支持en en te bemoedigen dat de Amerikanen de protesteerders militair steunen. Hij herhaalde daarnaast de beschuldiging dat de Verenigde Staten proberen Iran te domineren op economisch en politiek vlak. Volgens hem zijn de betogers “voetsoldaten” van de VS en zouden zij moskeeën en onderwijscentra hebben vernield, waarbij “vijfduizend tot tienduizend” mensen zouden zijn gedood.
Reacties van Donald Trump en de Diplomatieke Spanningen
In reactie op de uitspraken van Khamenei riep Trump op tot het einde van het bijna 40-jarige bewind van de Iraanse leider. In een interview met Politico noemde hij Khamenei een “zieke man” die zijn land correct moet besturen en het doden van mensen moet stoppen. Trump stelde dat Iran de slechtste plek op aarde is om te wonen, vanwege het gebrek aan goed leiderschap, en voegde eraan toe dat het tijd is voor een nieuw leiderschap.
Trump had enkele dagen eerder een meer verzoenende toon aangetrokken, door te melden dat Iran de executie van meer dan 800 mensen had geannuleerd en te benadrukken dat hij dat zeer waardeerde. Of hij daadwerkelijk contact had met de Iranese autoriteiten over de geplande executies bleef onduidelijk. Nationale nieuwsagentuur IRNA reageerde scherp op Trump, door te stellen dat zijn uitspraken irrelevant en futiel zijn en dat het Iraanse standpunt streng en snel zou worden gehandhaafd.
De Situatie op de Grond en de Repressie
Na de heftige repressie die begon op 28 december, lijkt de situatie in Iran tot rust te zijn gekomen, maar de spanning blijft zichtbaar. Volgens Amerikaanse mensenrechtenactivisten zijn minstens 3.095 mensen omgekomen tijdens de betogingen, hetgeen de dodelijkste protestgolf in decennia vertegenwoordigt en vergelijkt met de chaos rond de Iraanse Revolutie van 1979. De Iraanse autoriteiten blijven beschuldigingen uiten dat de protesten worden aangevoerd door de Verenigde Staten en Israel.
De Iraanse president, Masoud Pezeshkian, verklaarde tijdens een telefoongesprek met de Russische president Vladimir Putin dat de VS en Israel betrokken waren bij het veroorzaken van de onrust. Tijdens de protesten werd internet volledig geblokkeerd, maar op 13 januari begonnen beperkte diensten, zoals sms en internet via lokale netwerken, tijdelijk te functioneren. Sommige gebruikers konden voor kortere tijd toegang krijgen tot internationale websites via VPN’s, hoewel de exacte omvang hiervan niet werd vastgesteld.
Veranderende Internettoegang en Verdere Protesten
De toegang tot het internet bleef beperkt, maar er waren meldingen dat de dienst weer gedeeltelijk functioneerde op zaterdag, mogelijk vanwege de start van de werkweek in Iran. Hoewel enkele waarnemers zoals Cloudflare en NetBlocks een lichte stijging in de verbindingen rapporteerden, bleef de internettoegang beperkt. Het is niet duidelijk waarom de beperkingen werden versoepeld of wat de achterliggende oorzaak was.
Opgeroepen door de ex-onderdaan Reza Pahlavi, de kroonprins van Iran die in het buitenland leeft, zouden protestacties opnieuw plaatsvinden. Hoewel de oproep om vanaf zaterdag tot maandag de straat op te gaan niet breed werd opgevolgd, werden in Londen demonstraties gehouden bij de Iraanse ambassade. Bij deze bijeenkomsten werden 14 mensen gearresteerd wegens wanordelijkheden, en enkele personen raakten gewond.