Diplomatieke ontmoetingen en hoge ambtenaren
Volgens ingewijden uit diplomatieke kringen hebben de Deense ambassadeur Jesper Møller Sørensen en de vertegenwoordiger van Groenland in de Verenigde Staten, Jacob Isbosethsen, recente ontmoetingen gehad met adviseurs van voormalig president Donald Trump. Deze gesprekken werden bevestigd door bronnen die CNN instructies gaven over de details. Al sinds 2019 heeft Trump publiekelijk uitgesproken dat hij geïnteresseerd is in de aankoop van Groenland, een autonoom gebied van Denemarken.
Wat opviel, was dat niemand in de Amerikaanse regering tot op heden deze ideeën op een officiële wijze heeft besproken met de Deense of Groenlandse autoriteiten. Ondanks verklaringen van het Witte Huis dat zo’n aankoop actief besproken wordt, is er geen sprake geweest van privébesprekingen over dit onderwerp met de relevante partijen.
De standpunten van de Amerikaanse regering
De diplomaten benadrukken dat gedurende het afgelopen jaar de relaties tussen de Verenigde Staten en zowel Nuuk als Kopenhagen vrijwel ongewijzigd bleven. De boodschap die de Amerikaanse overheid daarover gaf, was dat er geen beleidsbeslissing was om de control over Groenland over te nemen. Dit werd duidelijk in de communicatie met de lokale autoriteiten – zij werden dan ook onvoorbereid verrast toen Trump in december een speciale gezant voor Groenland benoemde.
Deze gezant, Louisiana-gouverneur Jeff Landry, gaf aan dat zijn rol gericht is op het verankeren van Groenland in de VS, maar tot op heden heeft hij geen contact gehad met de Deense of Groenlandse leiders.
De recente escalatie en internationale reactie
Begin deze week verklaarde Stephen Miller, de adjunct-stafchef van het Witte Huis voor beleid, op CNN dat de Verenigde Staten nu een officiële beleidslijn zouden hebben om Groenland te verwerven. Daarbij werden uitspraken gedaan dat de Amerikaanse militaire macht niet zal worden geweerd bij eventuele conflicten over Groenland en dat Denemarken geen recht zou hebben op de claim op het eiland.
Hierop reageerden Denen en Groenlanders resoluut door een dringend hoogwaardig overleg te eisen met minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio, die gepland staat in Washington. Tijdens dat overleg zullen de ministers hun vastberadenheid herbevestigen om niet in onderhandeling te treden over een verkoop van Groenland. Ondanks de publieke en private verklaringen van de lokale leiders, uiten zij duidelijk dat het kopen van de inwoners niet aan de orde is en dat een dergelijke transactie onacceptabel is.
De reactie van Groenlandse leiders
Groenlands premier Jens-Frederik Nielsen uitte zijn ongenoegen over de Amerikaanse retoriek: “De herhaalde uitspraken van de Verenigde Staten zijn volstrekt onaanvaardbaar. Wanneer de president spreekt over het ‘behoeven’ van Groenland en het verbindt aan Venezuela en militaire interventie, toont dat vooral disrespect.”
Ook de diplomaten die het Witte Huis bezochten, kregen te horen dat er geen interesse bestaat in onderhandelingen over de verkoop van het eiland. Senator Roger Wicker, voorzitter van de commissie voor de strijdkrachten in de Senaat, benadrukte dat Denemarken het recht heeft om weigering te ondersteunen en dat de VS zich beter kunnen richten op andere manieren om de relatie met Denemarken en Groenland te versterken.
Verdediging van Groenlandse belangen en geopolitieke risico’s
Hoewel de diplomaten benadrukken dat Groenland geen wens heeft om over de verkoop te praten, blijven de zorgen bestaan dat de Amerikaanse overheid via economische en mogelijk inlichtingenmaatregelen druk zou kunnen uitoefenen. Tijdens de komende bijeenkomst in Washington lijkt het waarschijnlijk dat de Deense en Groenlandse ministers zullen herhalen dat ze niet bereid zijn om over de verkoop van het eiland te praten, ondanks de Amerikaanse interesse.
Het blijft onduidelijk of Trump overtuigd kan worden dat de strategische belangen van de VS adequaat kunnen worden beschermd binnen de huidige status van Groenland. Trump heeft herhaald dat het gebied voor de Verenigde Staten essentieel is voor de nationale veiligheid, onder meer door zorgen over aanwezigheid van Rusland en China in de regio. Volgens details die door Trump zijn gedeeld met The New York Times, gelooft hij dat het in bezit hebben van Groenland voor hem ‘psychologisch noodzakelijk’ is voor succes.
Conclusie
De situatie rond Groenland blijft complex en geladen met geopolitieke implicaties. De betrokken partijen blijven vasthouden aan hun standpunten, waarbij Groenland zich onveranderd verzet tegen enige vorm van verkoop of binding die de soevereiniteit zou ondermijnen. De komende weken zullen uitwijzen in hoeverre de Amerikaanse plannen en beleidsvoorstellen daadwerkelijk een invloed kunnen uitoefenen op de betrekkingen en het toekomstige beleid ten opzichte van Groenland.