De achtergrond van de schuldenproblematiek
De afzetting van president Nicolás Maduro heeft de schuldencrisis van Venezuela in de schijnwerpers gezet. Venezuela bevindt zich al jaren in een diepe economische crisis en wordt verder geplaagd door Amerikaanse sancties die het land volledig van de internationale kapitaalmarkten hebben afgesneden. In 2017 kampten ze met wanbetalingen op buitenlandse obligaties, uitgegeven door de regering en de staatsolieddienaren van Petroleos de Venezuela (PDVSA).
Huidige schuldenpositie
Door de jaren heen zijn de opgebouwde rentes en juridische claims, gerelateerd aan eerdere onteigeningen, toegevoegd aan het hoofdbedrag dat niet is terugbetaald. Hierdoor zijn de totale externe schulden aanzienlijk toegenomen, veel hoger dan de oorspronkelijke waarde van de obligaties. Sinds de komst van de Amerikaanse president Donald Trump in januari 2025 is de markt voor Venezolaanse schulden versterkt, doordat speculanten inzetten op mogelijke politieke veranderingen.
Hoeveel schuld heeft Venezuela?
Analisten schatten dat Venezuela ongeveer 60 miljard dollar (ongeveer 89,7 miljard australische dollar) aan defaulteerde obligaties uitstaat. Echter, de totale externe schuld – inclusief verplichtingen van PDVSA, bilaterale leningen en arbitrage-uitkeringen – ligt volgens schattingen tussen de 150 en 170 miljard dollar. Dit hangt af van de wijze waarop de opgebouwde rente en gerechtelijke uitspraken worden meegeteld.
Volgens het Internationaal Monetair Fonds (IMF) bedroeg het nominale bruto binnenlands product van Venezuela in 2025 circa 82,8 miljard dollar, wat resulteert in een schuldratio van tussen de 180 en 200 procent.
Een obligatie van PDVSA, oorspronkelijk aflossingsdatum 2020, was gewaarborgd door een meerderheidsaandeel in Citgo, een Amerikaanse raffinaderij die uiteindelijk eigendom is van PDVSA en momenteel het onderwerp is van gerechtelijke procedures door schuldeisers die de waarde willen terugvorderen.
Belanghebbenden en schuldeisers
Door de jaren heen hebben sancties, waaronder een verbod op handel in Venezolaanse schuldpapieren, het moeilijk gemaakt om de eigendomsverhoudingen in kaart te brengen. De grootste groep schuldeisers bestaat waarschijnlijk uit internationale obligatiehouders, inclusief beleggers die zich specialiseren in problematische schulden, vaak aangeduid als ‘vulture funds’.
Daarnaast worden er claims ingediend door bedrijven die via arbitrage na onteigeningen door Caracas schadevergoeding hebben ontvangen. Amerikaanse rechtszaken hebben megasommen toegewezen aan onder meer ConocoPhillips en Crystallex, waardoor deze vorderingen nu als schuldverplichtingen worden beschouwd en schuldeisers Venezolaanse activa kunnen proberen te claimen.
Er is een groeiend aantal gerechtelijke claims die proberen herstel te verkrijgen van Citgo’s moederbedrijf, via Amerikaanse rechtszaken. Zo registreerde een rechtbank in Delaware ongeveer 19 miljard dollar aan claims voor de verkoop van PDV Holding, de moedermaatschappij van Citgo, welke ver boven de geschatte waarde van de totale activa ligt. PDV Holding is een volledige dochteronderneming van PDVSA.
Caracas heeft ook bilaterale schuldeisers, voornamelijk China en Rusland, die leningen hebben verstrekt aan zowel Maduro als zijn mentor, voormalig president Hugo Chávez. Exacte cijfers blijven onzeker, omdat Venezuela geen actuele en volledige schuldenstatistieken publiceert.
Een mogelijke herstructurering
Gegeven de vele claims, juridische procedures en politieke onzekerheden wordt een grootschalige en langdurige herstructurering verwacht. Een formeel hersteltraject zou kunnen worden gebaseerd op een programma van het IMF dat fiscale doelstellingen en schulden-onderhoud in de gaten houdt. Echter, Venezuela heeft sinds bijna twintig jaar geen IMF-advies meer ontvangen en is nog steeds uitgesloten van hun financieringen.
Ook Amerikaanse sancties vormen een blokkade. Sinds 2017 beperken beperkingen, opgelegd door zowel Republikeinse als Democratische administraties, de mogelijkheid van Venezuela om schuld uit te geven of te herstructureren zonder expliciete toestemming van het Amerikaanse Ministerie van Financiën. Het is onduidelijk hoe de sancties zich zullen ontwikkelen; vooralsnog geeft president Trump aan dat de VS het land willen ‘leiden’ en niet volledig willen uitsluiten van internationale economische activiteiten.
Wat betekent herstelwaarde voor schuldeisers?
De waarde van Venezolaanse obligaties is in 2025 gestegen tot ongeveer 95 procent op de index. Op de markt worden de meeste obligaties momenteel verhandeld tussen 27 en 32 cent per dollar, volgens gegevens van MarketAxess. Analisten bij Citigroup schatten dat een hoofdsanering van minstens 50 procent nodig zou zijn om de schulden weer houdbaar te maken en aan IMF-voorwaarden te voldoen.
Volgens het baseline-scenario van Citi kunnen schuldeisers een nieuwe obligatie aanbieden met een looptijd van 20 jaar en een couponrente van circa 4,4 procent, plus een zero-coupon note van 10 jaar om achterstallige rente te compenseren. Bij een exit-yield van 11 procent komt de netto contante waarde van deze set aan beleggingen uit op ongeveer 45 cent per dollar, met mogelijke hogere opbrengsten als Venezuela extra instrumenten zoals olie-gerelateerde warrants zou verstrekken.
Andere beleggers voorzien een bredere variëteit: Aberdeen Investments veronderstelde begin 2025 dat de herstelwaarde rond 25 cent per dollar lag, maar een verbeterde politieke situatie en minder sancties zou herstelpercentages kunnen verhogen tot tussen de 30 en 35 procent, afhankelijk van de structuur van de deal en de inzet van olie- en bbp-gerelateerde instrumenten.
De economische situatie in Venezuela
De verwachtingen over het herstel worden geconfronteerd met een somber economisch raamwerk. Na 2013 kromp Venezolaanse economie aanzienlijk, toen de olieproductie sterk afnam, de inflatie steeg en armoede toenam. Hoewel de productie zich stabiliseert, beperken lage wereldwijde olieprijzen en korting op Venezolaanse ruwe olie de inkomsten, waardoor er weinig ruimte is voor herfinanciering zonder ingrijpende herstructurering van de schulden.
Recentelijk heeft de Amerikaanse blokkade van sanctie-oil tankers de situatie verder verslechterd. President Trump heeft aangegeven dat Amerikaanse oliebedrijven bereid zijn de moeilijke taak op zich te nemen om Venezuela te betreden en te investeren in het herstel van de productie. Details en tijdlijnen blijven echter onduidelijk. Chevron is momenteel de enige grote Amerikaanse speler die nog actief is in Venezuela’s olievelden.