Verwachtingen en verwarring na Amerikaanse briefing over Venezuela
Te midden van brede, maar vage beweringen van de Amerikaanse president Donald Trump dat Verenigde Staten Venezuela willen controleren na de afzetting van Nicolás Maduro, bleef de reactie van de Amerikaanse regering voor veel wetgevers onzeker. Tijdens een briefing door minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio en andere hoge functionarissen ontstonden vragen over de volgende stappen die de Amerikaanse administratie mogelijk zou nemen in het Zuid-Amerikaanse land.
De uitspraken van Trump en Rubio leken op sommige punten tegenstrijdig: de ene keer suggereerden ze dat de VS nu de machtsfactor in Venezuela waren, terwijl ze op andere momenten aangeven dat het land niet de intentie heeft om de dagelijkse governance over te nemen en dat Maduro en zijn ondergeschikten voorlopig in leiderschapsposities mogen blijven.
Na de briefing verklaarde de Tweede Kamerleider Mike Johnson dat hij niet verwacht dat de VS soldaten in Venezuela zal inzetten. De onduidelijkheid over de Amerikaanse koers heeft geleid tot groeiende zorgen bij wetgevers, vooral bij Democraten, dat Trump zonder overleg met het Congres of een duidelijk plan voor de aanpak van Venezuela, bezig is aan een nieuwe fase van Amerikaanse expansie.
Presidentsverklaringen over militaire operatie in Venezuela
Donald Trump beschreef de militaire operatie in Venezuela tijdens een toespraak van bijna 90 minuten aan de Republikeinen in het Huis van Afgevaardigden als een “geweldige militaire prestatie” en “tactisch briljant”. Hij grapte ook dat Maduro, voordat hij werd afgezet, de stijl van Trump danste. In zijn politieke opmerkingen gaf hij echter weinig nieuwe details over de operatie of over Amerikaanse militairen die gewond raakten.
Hij uitte ook kritiek op Democraten omdat zij hem niet prijzen voor de operatie en stelde dat ze hem moeten laten weten dat hij goed werk heeft geleverd.
“Ik zou zeggen dat als ze goed werk hebben geleverd, hun filosofieën zo verschillend zijn,”
“Maar als ze dat doen, ben ik blij voor het land,” voegde hij eraan toe.
Onenigheid over de volgende stappen en interne discussies
De onduidelijkheid over de exacte plannen en de daadwerkelijke doelen van de VS botsen met het beeld dat sommige voormalige diplomaten schetsen. Dan Fried, een voormalig diplomaat en voormalig assistent-secretaris van Buitenlandse Zaken, zegt dat er momenteel geen duidelijkheid is over wat er nu gaat gebeuren. Hoewel er vóór Maduro’s arrest en uitlevering aan het Amerikaanse gerecht een kleine groep Trump-adviseurs plannen had, lijkt er momenteel geen voorbereiding te zijn voor een militaire bezetting of een interim-regering.
Volgens Fried en andere bronnen waren er geen concrete voorbereidingen voor een militair ingrijpen of voor het instellen van een tijdelijke civiele overheid, zoals dat in eerdere interventies in bijvoorbeeld Panama en Irak gebeurde. Die operaties waren voorafgegaan door maanden of zelfs jaren van inter-agency discussies.
Kritiek op vergelijkingen met eerdere interventies
Historisch gezien hebben militaire operaties in Panama (1989) en Irak (2003), die autocratische leiders verdreven, altijd maandenlange voorbereiding gekend, waarbij verschillende Amerikaanse agentschappen betrokken waren. Panama was veel kleiner dan Venezuela, had een lange geschiedenis als Amerikaanse grensgebied, en de Amerikaanse aanwezigheid was gericht op het herwinnen van controle over de regio. Venezuela is echter qua omvang en bevolking veel groter en heeft een decennia-lang gespannen relatie met de Verenigde Staten.
Fried merkt op dat de succesvolle overdracht in Panama te danken was aan internationale steun en dat het mislukte plan in Venezuela dezelfde snelle, vreedzame transitie niet garandeert. Hij wijst erop dat de situatie in Venezuela veel complexer is, vooral gezien de controverse rond de verkiezingen van 2024, waarin oppositieleider Maria Corina Machado volgens velen de verkiezingen zou hebben gewonnen, maar Maduro dat niet erkent.
Trump noemde Machado onlangs ongeschikt en stelde dat Maduro’s tweede man, Delcy Rodríguez, aan de macht kan blijven zolang zij samenwerkt met de VS.
Uitdagingen en mislukte verwachtingen bij eerdere interventies
De hoop dat na de val van Saddam Hussein Irak snel een democratisch en stabiel land zou worden, zoals door het Witte Huis werd voorspeld, bleef een teleurstelling. Ook Afghanistan, waar volgens de plannen van de regering Bush een democratisch Midden-Oosten-baken moest ontstaan, eindigde in een langdurige, kostbare en vaak verliesrijke strijd.
Rubio benadrukte dat Venezuela niet te vergelijken is met Libanon, Irak of Afghanistan. Volgens hem zijn Venezuela en haar buren Westerse landen met een lange geschiedenis van cultuur en banden met de Verenigde Staten, en verschilt de situatie aanzienlijk.
De Amerikaanse campagne en de kloof tussen beloftes en realiteit
Trump beloofde tijdens zijn campagne dat hij de VS uit buitenlandse conflicten zou terugtrekken, wat vooral door zijn aanhangers werd gesteund. Toch lijken zijn recente plannen voor Venezuela en mogelijk ook voor de post-conflictrol in Gaza en de situatie in Syrië een andere koers in te houden. Vele politici en analisten vragen zich af wat de echte intenties van de president zijn.
Republikeinse afgevaardigde Thomas Massie uit Kentucky, die kritisch staat ten opzichte van militaire interventies, uitte zich op sociale media na de operatie en stelde dat Venezuela niet alleen gaat over drugs, maar vooral om olie en regimewisseling. Volgens hem is de bedoeling niet om de volksgezondheid of de stabiliteit te verbeteren, maar om controle te krijgen over de grondstoffen.
Senator Rand Paul, een bekende tegenstander van militaire interventies, waarschuwde dat regimewisseling in Venezuela zonder grote kosten op menselijk en financieel vlak slechts de vraag is of de strategie uiteindelijk succesvol zal zijn.
De plannen voor Venezuela verlopen volgens velen zonder de uitgebreide voorbereiding die eerdere interventies kenmerkten. De verwachting dat alles soepel en snel zou verlopen, is zeer twijfelachtig geworden, vooral gezien het traag verlopen proces in Irak en Afghanistan en de complexe situatie in Venezuela.