Ontvoering en juridische procedures
Tijdens een operatie werden de Venezolaanse president Nicolás Maduro, zijn vrouw en belangrijke adviseur, Cilia Flores, samen met anderen gearresteerd door Amerikaanse troepen. Flores werd uit hun slaapkamer gesleept en samen met haar man overgebracht naar het buitenland. Kort daarna stonden ze voor een Amerikaanse rechtbank vanwege beschuldigingen van drugshandel. Maduro’s echtgenote, vaak “Cilita” genoemd door hem, diende meer dan tien jaar als first lady, hoewel in de officiële terminologie van de socialististische beweging bekend als Chavismo haar rol werd aangeduid als “de eerste strijder”.
Persoonlijkheid en politieke achtergrond
Cilia Flores, geboren in 1956 in Tinaquillo, gelegen in het centrale deel van Venezuela, groeide op in arbeiderswijken in het westen van Caracas. Ze ontmoette Maduro, die vaak zijn nederige oorsprong benadrukt, in de vroege jaren van de Chavista-beweging. Als jurist gespecialiseerd in arbeids- en strafrecht bood ze juridische hulp aan Hugo Chávez, de prominente leider van de beweging, en andere strijdkrachten die na de mislukte staatsgreep van 1992 werden gearresteerd. Maduro campagneerde eveneens voor de vrijlating van Chávez en was onderdeel van de beveiliging van de latere president.”
Politieke carrière en invloed
In 2000 werd Flores voor het eerst gekozen in de Nationale Vergadering, een jaar na Chávez’ verkiezing tot president. Ze behaalde opnieuw een zetel in 2005 en werd in 2006 de eerste vrouw die het parlement présideerde, als opvolgster van Maduro, die toen minister van Buitenlandse Zaken was. Tijdens haar termijn werd journalisten de toegang tot het parlement ontzegd en werd haar bekritiseerd wegens het aannemen van tientallen familieleden als medewerkers, een punt dat zij zelf altijd ontkende en aanduidde als onderdeel van een geruchtencampagne.
Vaste bondgenoot van Chavez en Maduro
Flores bleef trouw aan Chávez en nam tussen 2009 en 2011 zitting in het partijbestuur van de Verenigde Socialistische Partij van Venezuela onder leiding van Chávez zelf. In 2012 werd zij door Chávez benoemd tot procureur-generaal. Samen met Maduro, die al vicepresident was, bezocht zij Chávez in Cuba tijdens de laatste maanden van diens ziekte. Op haar Twitter-profiel, opgericht in 2015, noemde zij zichzelf “Dochter van Chávez”, later wijzigde ze dit in “Chavista”. In juli 2013 trouwden Flores en Maduro na twintig jaar samenleven, kort na Maduro’s overwinning bij de presidentsverkiezingen.
Rol binnen de machtsstructuur
Volgens politieke analisten zoals Carmen Arteaga, een expert in politieke wetenschappen, nam Flores bij haar aantreden als first lady een minder prominente rol in en wordt zij door velen beschouwd als de echte machthebber achter de schermen. Hoewel haar invloed nooit formeel werd erkend, wordt zij door haar supporters en critici gezien als de kracht achter Maduro, vooral tijdens interne machtsstrijd binnen het chavisme. Arteaga stelt dat haar invloed vooral “achter de schermen” plaatsvond en dat de bekende functies haar macht niet volledig weergeven.
Meerwaarden en sociaal-politieke rol
Hoewel de positie van first lady in Venezuela lange tijd niet werd gebruikt vanwege Chávez’ echtscheiding, herintroduceerde Maduro het concept “de eerste strijder”, om de rol van Flores te positioneren als een grotere politieke kracht dan alleen echtgenote. Ondanks de informele titel blijft haar invloed zichtbaar, vooral in sociale en charitatieve initiatieven. Smaakt men haar eigen profiel af, dan wordt haar rol vaak beperkt tot adviserende taken en symbolische functies binnen het chavistische beleid.
Controverse en familiegerelateerde kwesties
In 2015 maakten haar neven, gearresteerd in Haïti op drugsvervoerbeschuldigingen en later veroordeeld in New York, weer het nieuws. Zij werden in 2022 geruild in een gevangenisutwisseling tussen Venezuela en de Verenigde Staten. Daarnaast werden zij in 2018 door kanadese en Amerikaanse autoriteiten gesanctioneerd vanwege vermeende mensenrechtenschendingen door het Maduro-regime. Flores zelf beschouwde de arrestaties als kidnapping en verdedigde haar familie altijd als onschuldig, terwijl Maduro haar verdedigde door te stellen dat haar enige “misdaad” haar huwelijk met hem was.
De politiek en publieke perceptie
Volgens onderzoekers zoals Arteaga en Rojas wordt Flores niet geassocieerd met feministische bewegingen en wordt haar algemene imago gezien als polariserend. Ze wordt door velen beschouwd als de kracht achter haar man, terwijl haar publieke rol beperkter blijft dan die van Maduro. Tijdens grote openbare evenementen zoals de kerstdistrubities in 2022 verscheen ze in symbolische figuurvormen, en tijdens de presidentsverkiezingen in 2024 begeleidde zij Maduro veelvuldig, onder meer door op het podium met hem te dansen gedurende campagnebijeenkomsten.