Huidige situatie en moeilijkheden bij informatievoorziening
Door de verstoring van het internet en het afsluiten van telefoonkabels in Iran wordt het steeds moeilijker om de protesten vanuit het buitenland te volgen. Volgens het Amerikaans gebaseerde Human Rights Activists News Agency zijn momenteel minstens 72 mensen omgekomen en bevinden meer dan 2300 anderen zich in hechtenis.
Op tv in Iran wordt melding gemaakt van slachtoffers onder de veiligheidsdiensten, terwijl de autoriteiten de controle over het land blijven benadrukken. De hoogste leider, ayatollah Ali Khamenei, heeft aangegeven dat er een strengere aanpak volgt, ondanks waarschuwingen van de Verenigde Staten.
Repressieve maatregelen en juridische dreigingen
Op zaterdag verhoogde Teheran de dreiging met meer strengheid. De Iraanse procureur-generaal, Mohammad Movahedi Azad, waarschuwde dat iedereen die deelneemt aan de protesten als een “vijand van God” zal worden beschouwd, wat kan leiden tot de doodstraf. Volgens de staatstelevisie zouden ook degenen die “de oproerduivels helpen” geconfronteerd kunnen worden met dezelfde aanklacht.
De verklaring, die werd uitgesproken door de Iraanse staatsomroep, benadrukte dat officieren zonder uitstel en met strengheid moeten optreden tegen degenen die door verraad en het creëren van onveiligheid buitenlandse invloed nastreven. Procesvoering moet volgens hen zonder enige coulance plaatsvinden.
Internationale steun en waarschuwingen
De Amerikaanse president Donald Trump uitte via sociale media zijn steun aan de protestanten. Hij schreef dat “Iran kijkt naar vrijheid, misschien zoals nooit tevoren, en de VS staat klaar om te helpen.”
Het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken waarschuwde tegelijkertijd dat men geen spelletjes moet spelen met president Trump. Volgens hen betekent hij wat hij zegt en zal hij doen wat hij belooft.
Onderwijs en openbare orde op de eerste werkdag
In Iran begon maandag, de start van de werkweek, waarin veel scholen en universiteiten volgens de staatszenders online lessen hielden. De interne overheidswebsites van Iran zouden nog operationeel zijn.
De staatstelevisie toonde herhaaldelijk een opzwepende mars, met militaire orkestrale muziek uit de “Epopee van Khorramshahr”, gecomponeerd door Majid Entezami. Deze compositie wordt vooral herinnerd als eerbetoon aan de bevrijding van Khorramshahr tijdens de oorlog tussen Iran en Irak in 1982. De muziek werd tijdens de protesten ook gebruikt in video’s waarin vrouwen hun haar afknippen en tekenen van geweld, zoals vuurwapengevechten en verdachte demonstratieserliederen, werden vertoond.
Veiligheidsrapportage en contradicties
Volgens een verslag van een TV-anker zou de meeste steden in Iran ’s nachts relatief rustig zijn gebleven, nadat gewapende groepen aanvallen hadden gepleegd en eigendommen in brand hadden gestoken. Echter, een online video, bevestigd door The Associated Press, toonde demonstraties in de noordelijke wijk Saadat Abad in Teheran, waar volgens beelden duizenden protestanten op straat waren en “Dood aan Khamenei!” schreeuwden.
De semi-officiële Fars-nieuwsagentschap, dat nauwe banden zou hebben met de Revolutionaire Garde en een van de weinige media die buiten Iran publiceren, plaatste bewakingsbeelden van demonstraties in Isfahan. Daar was onder meer te zien dat een protestant met een lang geweer schoot, terwijl anderen brand stichtten en molotov-cocktails gooiden naar wat leek op een overheidsgebouw.
Ook meldden verschillende bronnen dat meerdere leden van de Basij, de vrijwilligersmilitie van de Garde, waren gedood. Een officier werd neergestoken in Hamadan, een politieman kwam om in Bandar Abbas, en één persoon in Gilan. Daarnaast werd één demonstrant in Mashhad geëxecuteerd.
Opsporing en arrestaties
Volgens het semi-officiële Tasnim- nieuwsbureau, nauw verbonden met de Revolutionaire Garde, zouden bijna 200 personen zijn gearresteerd in verband met wat zij “terroristische operatienetwerken” noemden. De arrestanten zouden wapens, inclusief vuurwapens, granaten en molotov-cocktails, bij zich hebben gehad.
Op beelden van de staatstelevisie was een begrafenis te zien in Qom, een shiitische seminarie-stad dichtbij Teheran, waar honderden aanwezigen hun overleden landgenoten betuigden.
Toekomstige demonstraties en internationale reacties
In Iran worden voor het weekend nieuwe protestacties gepland. Op donderdag sloot het regime de internetverbinding en belemmerde het internationale telefoongesprekken, maar liet bepaalde media wel toe te berichten. Hezbollah-ondersteunende Al Jazeera vanuit Qatar deed verslag van de situatie, terwijl andere buitenlandse podia amper werkzaam waren.
De Iraanse monarchistische Reza Pahlavi, die opgeroepen had tot protesten, riep demonstranten op om zaterdag en zondag de straat op te gaan. Hij moedigde hen aan de oude vlag met leeuw en zon te gebruiken, evenals andere symbolen uit de tijd van de shah, om “publieke ruimtes zelf in bezit te nemen.”
Zijn steun voor Israël en de wisselwerking met de protesten zijn eerder bekritiseerd, vooral na de confrontaties die volgden op de recente oorlog van twaalf dagen.
De protesten begonnen op 28 december, uit onvrede over de 1,4 miljoen tegen 1 dollar gewaardeerde Iraanse rial, die onder druk staat door internationale sancties. De demonstraties escaleerden en richten zich nu ook tegen de Iraanse theocratie zelf.
Verschillende luchtvaartmaatschappijen hebben vluchten naar Iran geannuleerd uit voorzorg. Austrian Airlines besloot op zaterdag haar vluchten tot maandag op te schorten, terwijl Turkish Airlines eerder 17 vluchten inkortte.
Er bestaat toenemende vrees dat de internetuitval de Iraanse veiligheidsdiensten in staat zal stellen een bloedige repressie uit te voeren, zoals eerder is gebeurd bij soortgelijke protestgolven.
Ali Rahmani, de zoon van de Nobelprijswinnares Narges Mohammadi die gevangen zit in Iran, liet weten dat de autoriteiten tijdens een protest in 2019 honderden demonstranten zouden hebben gedood. Hij uitte zijn vrees voor een herhaling van zulke gebeurtenissen.