De reactie van Denemarken op Amerikaanse plannen voor Groenland
Op maandag heeft de Deense premier, Mette Frederiksen, haar standpunt kenbaar gemaakt over de vermeende plannen van de Verenigde Staten met betrekking tot Groenland. Zij stelde dat een Amerikaanse overname van het eiland het einde van de NAVO zou betekenen. Haar uitspraken kwamen kort nadat president Donald Trump opnieuw had benadrukt dat hij de strategisch belangrijke, rijk aan mineralen zijnde Noordpoolregio onder Amerikaanse controle wil brengen. Deze opmerkingen volgden op de controversiële militaire actie van de VS in Venezuela gedurende het weekend.
De militaire operatie in Caracas en de internationale reactie
De nachtelijke operatie, waarbij Amerikaanse troepen Nicolás Maduro en zijn vrouw in Caracas probeerden te grijpen, schokte de wereld en leidde tot verhoogde bezorgdheid in Denemarken en Groenland. Groenland, dat een semi-autonome regio binnen het Koninkrijk Denemarken vormt en lid van de NAVO is, wordt nauwlettend gevolgd. Frederiksen en haar Groenlandse collega, Jens Frederik Nielsen, spraken zich fel uit tegen de uitspraken van Trump en waarschuwden voor mogelijke catastrofale gevolgen. Verschillende Europese leiders hebben zich bij hen aangesloten in solidariteit.
De dreiging van een Amerikaanse inval en de politieke retoriek
Frederiksen verklaarde dat indien de VS zou besluiten om een ander NAVO-lid militair aan te vallen, alle samenwerking zou stoppen, inclusief de NAVO en de bijbehorende veiligheidsgaranties die sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog bestaan. Trump heeft herhaaldelijk tijdens de overgangsperiode en de eerste maanden van zijn tweede presidentschap de Amerikaanse soevereiniteit over Groenland benadrukt en heeft niet uitgesloten dat militaire kracht wordt ingezet om het eiland te controleren.
De beleidsverklaringen en de publieke reactie
Zijn recente opmerkingen, onder meer de uitspraak dat het gesprek over Groenland in 20 dagen zou plaatsvinden, versterkten de vrees dat de VS plannen hebben voor interventie op korte termijn. Frederiksen gaf aan dat Trump serieus genomen moet worden in zijn intenties. “We zullen niet accepteren dat wij en Groenland op deze wijze worden bedreigd,” verklaarde ze.
Tijdens een persconferentie op maandag benadrukte Nielsen dat Groenland niet met Venezuela kan worden vergeleken. Hij riep zijn achterban op kalm te blijven en zich te verenigen, met de toevoeging dat een Amerikaanse overname niet aan de orde is. Volgens hem is de situatie niet zodanig dat de Verenigde Staten Groenland zouden kunnen veroveren.
De escalatie van de retoriek en de reactie van de media
De politieke verslaggever Rostrup van TV2 schreef op de live blog dat Frederiksen eerder meteen had uitgesloten dat de Verenigde Staten Groenland zouden kunnen overnemen. Nu, door de escalatie van de retoriek, moet ze echter de mogelijkheid erkennen.
Amerikaanse opmerkingen over de Deense inzet in Groenland
Trump bespotte ook de inspanningen van Denemarken om de nationale veiligheid van Groenland te versterken, door te zeggen dat de Deense aanwezigheid additions heeft toegevoegd aan de strijdmacht in de regio. Hij verklaarde dat Groenland “zo strategisch is op dit moment,” terwijl hij op zondag zei dat “Russische en Chinese schepen overal in Groenland aanwezig zijn.”
Ulrik Pram Gad, een expert op het gebied van wereldwijde veiligheid van het Deense Instituut voor Internationale Studies, stelde vorig jaar dat de Russische en Chinese schepen in de Arctische regio wel aanwezig zijn, maar te ver weg liggen om zichtbaar te zijn vanuit Groenland, al dan niet met verrekijkers.
Het militaire belang van Groenland voor de Verenigde Staten
De VS exploiteert de afgelegen Pituffik Space Base in Noordwest-Groenland, gebouwd op basis van een defensieovereenkomst uit 1951 tussen Denemarken en de Verenigde Staten. De basis ondersteunt raketwaarschuwing, raketafweer en ruimtebewaking voor zowel de VS als de NAVO. Het partnerschap tussen Denemarken en de VS is langlopend; de Deense regering heeft onder meer Amerikaanse F-35-vleugeljagers aangekocht en vorig jaar heeft het parlement ingestemd met het toestaan van Amerikaanse militaire bases op Deense bodem. Critici stellen dat deze maatregelen de Deense soevereiniteit onder druk zetten, door de militaire afspraken uit 2023 verder uit te breiden, waardoor Amerikaanse troepen ruim toegang krijgen tot Deense vliegvelden.
De reactie van de Deense ambassadeur en de toenemende spanning
De Deense ambassadeur in Washington, Jesper Møller Sørensen, benadrukte dat Denemarken het volledige respect voor de territoriale integriteit van het Koninkrijk blijft waarborgen. Een social media-post van een voormalige Trump-adviseur, Katie Miller, toonde een kaart van Groenland in de kleuren van de Stars and Stripes met de tekst “SOON”, wat de spanningen verder opliep. De Amerikaanse defensie beheert de militaire basis Pituffik en is sinds de jaren 50 een belangrijke strategische locatie in de Arctische regio.
De voortdurende onzekerheid en de geopolitieke belangen
De betrekkingen tussen Denemarken en de Verenigde Staten blijven nauw, maar de recente uitspraken en voorstellen van Trump zorgen voor verhoogde onzekerheid. De politieke en militaire belangen in Groenland onderstrepen de strategische ligging van het eiland, en mogelijk toekomstige spanningen blijven onzeker. De internationale gemeenschap kijkt geboeid toe op de ontwikkeling van deze situatie, die niet alleen de regionale veiligheid, maar ook de bredere geopolitieke verhoudingen beïnvloedt.