Verhandeling over de sterfgevallen tijdens de protestgolven
Volgens een Amerikaanse activistische organisatie zijn tijdens een recente reeks van protesten in Iran minstens 3.766 mensen om het leven gekomen. Deze schatting is gebaseerd op gegevens van binnenlandse activisten die via een netwerk de rapportages van dodelijke slachtoffers bevestigen. Deze aantallen vertegenwoordigen de hoogste sterfgevallen in decennia tijdens onrusten in Iran en doen denken aan de chaos rondom de revolutie van 1979.
De organisatie, de Human Rights Activists News Agency, heeft dit cijfer na herziening verhoogd, met eerdere schattingen rond de 3.308. Het verstrekte overzicht nuanceert de omvang van de slachtoffers, waarbij bevestigd wordt dat het tot nu toe de dodelijkste protestgolf in het land is geweest.
Overheidspublicaties en officiële cijfers
De Iraanse autoriteiten hebben geen exacte aantal doden bekendgemaakt. Wel kondigde de Supreme Leader Ayatollah Ali Khamenei op zondag (AEST) aan dat ‘meerdere duizenden’ mensen gestorven zijn tijdens de protesten. Hij legde de schuld hiervoor bij de Verenigde Staten en benadrukte dat de protesten verband hielden met de economische problemen van Iran die aanhielden sinds 28 december.
Gedurende de protesten zijn meer dan 24.348 demonstranten gearresteerd, volgens de activiteiten van de Human Rights Activists News Agency. Iraanse functionarissen blijven herhaaldelijk de VS en Israël beschuldigen van het aanwakkeren van onrust binnen het land.
Politieke en internationale reacties
Hij hoge spanning tussen Iran en de Verenigde Staten, vooral vanwege verklaringen van de voormalige Amerikaanse president Donald Trump, die herhaaldelijk gedreigd heeft met militaire actie in Iran indien het gebruik van kracht door de Iraanse overheid niet zou stoppen. Op sociale media beschuldigde de Iraanse president Masoud Pezeshkian de Verenigde Staten en haar bondgenoten van het veroorzaken van moeilijkheden door “langdurige vijandschap en onmenselijke sancties”.
Tijdens de protesten liet Trump weten dat ‘hulp onderweg was’ en dat zijn administratie zou handelen als de geweldadige onderdrukking voort zou zetten. Later recadreerde hij zijn standpunt en benadrukte dat de Iraanse autoriteiten de executie van meer dan 800 gevangengenomen demonstranten hadden uitgesteld. Een familielid van een arrestatieslachtoffer, Erfan Soltani, vertelde dat hij in goede gezondheid verkeert en zijn familie enkele dagen na de geplande executie kon zien, die uiteindelijk werd uitgesteld.
De situatie rondom de protesten en de reactie van de autoriteiten
De Iraanse autoriteiten hebben sinds januari de toegang tot het internet sterk beperkt. Op zaterdag functioneerde de internetverbinding kortstondig weer, en op zondag was er enige hernieuwde toegang tot sommige online diensten, zoals Google, voor lokale gebruikers. Echter, e-maildiensten blijven geblokkeerd. Publicaties van anti-khamenei-slogans vanuit de woningen in steden als Tehran, Shiraz en Isfahan wisten zich wel te manifesteren onder de bevolking.
In politieke reacties noemde Khamenei Trump een ‘crimineel’ vanwege zijn steun aan de protesten en beschuldigde hij de VS van het veroorzaken van de slachtoffers door het gebruik van ‘voetvolk’. Trump reageerde op de situatie door te eisen dat de bijna 40-jarige heerschappij van Khamenei beëindigd wordt en beschreef hem als ‘een ziek man die zijn land correct moet besturen en het doden van mensen moet stoppen’.
De protesten in Iran lijken op dit moment tot stilstand te zijn gekomen, waarbij de openbare ruimte terugkeert naar een gespannen kalmte. Vanuit verschillende wijken in onder andere Tehran, Shiraz en Isfahan werden anti-Khamenei-gezangen gezongen door bewoners die zich vanaf hun ramen lieten horen.