Initiatief van Denemarken en Europese bondgenoten
Donderdag kondigde Denemarken aan dat het zijn militaire aanwezigheid in Groenland zou versterken. Deze stap volgt op de voorbereidingen van diplomatieke ontmoetingen tussen de ministers van Buitenlandse Zaken van Denemarken en Groenland, en de vertegenwoordigers van het Witte Huis in Washington. Al op woensdag begonnen verschillende Europese landen, waaronder Frankrijk, Duitsland, het Verenigd Koninkrijk, Noorwegen en Zweden, symbolische aantallen troepen te sturen of hadden zij dit toegezegd voor de komende dagen.
De bewegingen van de troepen moeten een gevoel van eenheid onder de Europeanen uitstralen en tevens een signaal afgeven aan president Donald Trump dat een Amerikaanse claim op Groenland niet noodzakelijk is. De NAVO kan gezamenlijk de veiligheid van het Arctische gebied waarborgen, te midden van toenemende interesse vanuit Rusland en China.
Revoluties binnen de militaire en politieke agenda’s
Volgens Franse president Emmanuel Macron waren de eerste Franse militaire eenheden al onderweg, en zouden anderen snel volgen. Franse autoriteiten bevestigden dat ongeveer vijftien soldaten van een berginfanterie-eenheid zich al in Nuuk bevonden voor een militaire oefening. Ook Duitsland plante op donderdag een inzet van een verkenningsteam bestaande uit 13 personen naar Groenland, meldt het Duitse ministerie van Defensie.
Op donderdag uitte de Deense minister van Defensie, Troels Lund Poulsen, de intentie om een “meer permanente militaire aanwezigheid” te vestigen met een grotere Deense bijdrage. Hij benadrukte dat soldaten uit verschillende NAVO-landen op een rotatiesysteem in Groenland zullen blijven.
Politieke spanningen en de Amerikaanse reactie
De Deense minister van Buitenlandse Zaken, Lars Løkke Rasmussen, samen met de Groenlandse collega Vivian Motzfeldt, noemde op woensdag een “fundamenteel meningsverschil” met Trump over Groenland. Na de langverwachte gesprekken in het Witte Huis met vicepresident JD Vance en staatssecretaris Marco Rubio, verklaarde Rasmussen dat het duidelijk bleef dat de président een wens heeft om Groenland te “overheersen,” maar dat het overleg met de VS op hoog niveau zou doorgaan in de komende weken.
Volgens Rasmussen wil Groenland niet deel uitmaken van de Verenigde Staten. In Nuuk uitten inwoners hun zorgen en enige opluchting dat de gesprekken doorgaan en dat de Europese steun zichtbaar wordt. Premier Jens-Frederik Nielsen benadrukte dat “Groenland niet te koop is” en dat het niet onder Amerikaanse controle wil komen of worden bestuurd vanuit de VS.
Reaktionen van inwoners en de strategische context
Lokale bewoners van Nuuk gaven aan dat ze blij waren dat er een eerste ontmoeting tussen Groenlandse, Deense en Amerikaanse functionarissen had plaatsgevonden, maar dat het nog veel onbeantwoorde vragen opleverde. Verschillende inwoners beschouwden het versterken van de militaire aanwezigheid en de steunverklaringen van andere NAVO-allianties als bescherming tegen mogelijke Amerikaanse militaire acties. Anderzijds blijft onduidelijk of de militaire bewegingen vooral bedoeld zijn als afschrikmiddel voor een Amerikaanse interventie.
Maya Martinsen, 21 jaar, vond het geruststellend dat de Noord-Europese landen versterkingen sturen, aangezien Groenland deel uitmaakt van Denemarken en NAVO. Ze stelde dat het niet om nationale veiligheid gaat, maar om de ongerepte olie- en mineraalvoorraden op het eiland.
De toenemende militaire activiteiten en internationale reacties
Op woensdag kondigde Poulsen aan dat de militaire aanwezigheid in het noordpoolgebied zou worden versterkt, in nauwe samenwerking met NAVO-bondgenoten. Volgens hem is dit noodzakelijk vanwege de onvoorspelbare veiligheidsomgeving. Vanaf nu zou er meer vliegtuigen, schepen en soldaten in en rond Groenland aanwezig zijn, onder andere van andere NAVO-landen.
NATO verwijst vragen over coördinatie en de rol van de VS naar de Deense autoriteiten. Tegelijkertijd onderzoekt de NAVO manieren om de beveiliging in het Arctische gebied te versterken. Het Russische ambassade in Brussel reageerde scherp op wat zij noemden de “oorlogsgezinde plannen” van het Westen, en beschuldigde de NAVO van het nastreven van een “anti-Russische en anti-Chinese agenda”.
Rusland benadrukt dat het Arctisch gebied een zone voor vrede, dialoog en gelijke samenwerking moet blijven, aldus de ambassade.
Diplomatiek overleg en de toekomst
Rasmussen kondigde aan dat er een werkgroep met de Verenigde Staten wordt opgericht om verschillende meningsverschillen te bespreken. Hij stelde dat deze groep zich moet richten op het aanpakken van Amerikaanse veiligheidszorgen, zonder de “rode lijnen” van Denemarken te overschrijden.
Na de Washington-vergadering noemde Poulsen de oprichting van de werkgroep een “betere optie dan geen werkingsgroep”. Hij benadrukte dat de dialoog nog niet voorbij is en dat de internationale gemeenschap alert moet blijven.
Groenlands parlementslid Aki-Matilda Høegh-Dam verklaarde dat Groenlanders zich ervan bewust zijn dat zij een “pivotelement” vormen in de herstructurering van het internationale regelsysteem. Ze benadrukte dat militaire operaties niet vlakbij scholen en crèches moeten plaatsvinden.
Daarnaast liet de inwoner van Kopenhagen, Line McGee, weten dat ze tevreden is dat er enige diplomatieke vooruitgang is geboekt, al blijft de dreiging aanwezig. Zij zei dat ze zich nu iets gerustgesteld voelt vergeleken met gisteren. President Trump uitte tijdens een bijeenkomst in het Witte Huis optimisme over de situatie, door te zeggen: “Wij zullen zien hoe alles zich ontwikkelt. Ik denk dat er iets uitkomt.”